LGS yeni nesil matematiği yapamıyorum: Nerede takılıyorum?
Daha fazla soru çöz demeden önce, yeni nesil matematikte hangi aşamada koptuğunu gösteren pratik tanı rehberi.
- LGS matematik
- yeni nesil sorular
- matematik netleri
- problem çözme
LGS yeni nesil matematik sorularını yapamıyorum: Nerede takıldığını bul
TL;DR
Yeni nesil matematik sorularında zorlanman her zaman konu bilmediğin anlamına gelmez. Önce nerede koptuğunu ayır: metni ve grafiği okumada mı, bilgileri matematiksel modele çevirmede mi, yoksa işlemde mi? Çözüme bakmadan önce isteneni tek cümleyle yaz, gerekli verileri seç ve aralarındaki ilişkiyi kur. Çalışmanı da bulduğun hata türüne göre değiştir; rastgele daha çok soru çözmek aynı sorunu tekrarlatabilir.
Kısa cevap
LGS matematikte önce çözüm sürecini teşhis et. Kaynağı değiştirmek, nerede takıldığını bilmeden aynı sorunu başka kitapta sürdürmene yol açabilir. MEB'in 2026 Merkezî Sınav Raporu, soruların öğretim programındaki kazanımların yanında okuduğunu anlama, yorumlama, sonuç çıkarma, problem çözme, analiz ve eleştirel düşünme gibi becerileri ölçmek üzere hazırlandığını açıklıyor. Bu yüzden formülü bilip soruyu kuramamak mümkündür. Sorunun hangi basamağında durduğunu bulursan ne çalışacağını da somutlaştırırsın.
Okuma mı, model kurma mı, işlem mi?
Yanlış yaptığın bir soruyu çözümü açmadan yeniden önüne al. Sonra aşağıdaki tabloyla kontrol et:
| Takıldığın yer | Kendine soracağın soru | Çalışma biçimi |
|---|---|---|
| Okuma ve yorumlama | "Soru benden tam olarak ne istiyor?" cümlesini kurabiliyor musun? | Soru kökünü kendi sözlerinle yaz, grafik ve tablo başlıklarını ayrı oku |
| Veri seçme | Gerekli bilgi ile süsleyici ayrıntıyı ayırabiliyor musun? | Verilenleri, koşulları ve isteneni farklı işaretlerle göster |
| Model kurma | Bilgileri denklem, oran, şekil veya örüntüye çevirebiliyor musun? | İşleme geçmeden ilişkiyi çiz veya sembolleştir |
| İşlem | Model doğru olduğu hâlde sonuç mu bozuluyor? | Hatanın çıktığı satırı bul, işaret ve birim kontrolü yap |
| Kontrol | Bulduğun sonuç sorudaki koşulları karşılıyor mu? | Sonucu metne geri yerleştir ve yaklaşık değerle sınama yap |
Örneğin çözümü görünce "Ben de böyle düşünmüştüm" diyorsan model kurma adımını gerçekten yapıp yapmadığına bak. İlk denemende bir denklem, çizim veya ilişki yazmadıysan zihnindeki modeli henüz sınamamışsındır. Tanıdıklık hissi ile bağımsız çözüm aynı şey değildir. Roediger ve Karpicke'nin geri çağırma çalışması, bilgiyi yalnızca yeniden okumak yerine hatırlamaya çalışmanın uzun süreli öğrenmede daha etkili olabildiğini gösteriyor. Çalışma matematik sorularıyla yapılmadı; burada alınacak fikir, çözümü görünür tutmak yerine yöntemi geri çağırmayı denemektir.
Soruyu çözmeye başlamak için kısa şablon
Aşağıdaki metni defterinin ilk sayfasına yazabilir, her zor soruda doldurabilirsin:
Soru benden şunu istiyor:
Kullanacağım veriler:
Değişmeyen koşul veya kısıt:
Veriler arasındaki ilişki:
Seçtiğim yöntem:
Sonucun koşullarla kontrolü:
İlk dört satırı dolduramıyorsan henüz işlem aşamasında değilsin. Çözümü açmadan soruyu daha kısa bir cümleye çevir. Bir şekil varsa şekli yeniden çiz; tablo varsa satır ve sütunların neyi gösterdiğini söyle. Ardından işlemi kur. Bu sıra yavaş görünse de asıl sorun okuma veya model kurmaysa, hız çalışmaktan daha anlamlıdır.
Bir çalışma oturumunda aynı hata türüne ait soruları yan yana incelemek de faydalıdır. Her sorunun metni değişse bile kullandığın temsil biçimini karşılaştır: çizim mi yaptın, oran mı kurdun, tabloyu nasıl okudun? Ortak eksik daha kolay görünür.
Çalışma düzeyini doğru seç
Çözemediğin soruların çoğunda konu kuralını da açıklayamıyorsan önce temel kazanım sorularına dön. Kuralı biliyor ama uzun metinde kullanamıyorsan aynı kazanımın kısa ve orta uzunluktaki problemleriyle geçiş yap. Modeli doğru kurup işlemde kaybediyorsan çözüm düzenine ve kontrol alışkanlığına odaklan.
Her yanlışın yanına sadece "matematik" yazma. "Soru kökünü ters okudum", "oranı kuramadım" veya "eksi işaretini taşıyamadım" gibi gözlenebilir bir etiket koy. Van der Kleij ve arkadaşlarının meta analizi, doğru veya yanlış bilgisinin ötesine geçen açıklayıcı geri bildirimin öğrenme açısından daha yararlı olabildiğini bildiriyor.
AI Sınav bu noktada fotoğrafla çözdüğün soruyu hata türü, kritik fikir ve kısıt üzerinden kaydetmene yardım eder. Açıklamayı okuduktan sonra soruyu kapatıp kendin çözmen yine gereklidir. Uygulama teşhisi düzenler; matematiksel ilişkiyi sen kurarsın.
Sık sorulan sorular
Yeni nesil sorular için önce konu mu, problem mi çalışmalıyım?
Kuralı kendi cümlenle açıklayamıyorsan konu ve temel uygulamayla başla. Kuralı biliyor ama metinden modele geçemiyorsan problem ve yorumlama çalışmasına ağırlık ver.
Uzun soruların tamamını okumalı mıyım?
Evet, fakat her cümleye aynı ağırlığı verme. Başlıkları, birimleri, koşulları ve soru kökünü özellikle işaretle. Gereksiz olduğuna karar verdiğin bilgiyi de ancak sorunun ne istediğini anladıktan sonra ele.
Çözümü izleyince anlıyorum, ertesi gün yapamıyorsam ne eksik?
Çözüm tanıdık geliyor olabilir, ama yöntemi bağımsız geri çağıramıyorsundur. Çözümü kapat, kritik fikri bir cümleyle yaz ve benzer soruda ilk adımı kendin üret. Bu geçiş için çözümü izleyince anlayıp tek başına çözememe rehberindeki kapalı çözüm düzenini kullanabilirsin.
Çok zor kaynak çözmek netimi artırır mı?
Her zaman değil. Tek başına zorluk artışı güvenilir bir ölçü değildir. Temel soruda konu, orta düzey soruda model ve sınav düzeyindeki soruda süre ile kontrol becerini ayrı ayrı izle.
Kaynaklar
Kaynaklar son kontrol tarihi: 7 Ağustos 2026
